МЕТОДОЛОГІЯ CFD-МОДЕЛЮВАННЯ ТА АЛГОРИТМ РОЗРАХУНКУ ГОРИЗОНТАЛЬНОЇ СЕКЦІОНОВАНОЇ СУШАРКИ КИПЛЯЧОГО ШАРУ ДЛЯ ДЕГІДРАТАЦІЇ ТЕРМОЛАБІЛЬНИХ КРИСТАЛОГІДРАТІВ (НА ПРИКЛАДІ СУЛЬФАТУ ЗАЛІЗА)
DOI:
https://doi.org/10.20998/2079-0821.2026.01.01Ключові слова:
залізний купорос, термічна дегідратація, киплячий шар, секціонований апарат, CFD–моделювання, TFM, MFiXАнотація
Білий пігментний діоксид титану є ключовим неорганічним пігментом у світовій промисловості. Одним з основних видів твердих відходів сульфатної схеми виробництва пігментного діоксиду титану є залізо(II) сульфат гептагідрат (залізний купорос). Робота присвячена вирішенню науково-прикладної проблеми утилізації великотоннажного відходу шляхом перероблення з отриманням товарного продукту – залізо(II) сульфат моногідрату. Об’єктом дослідження є процес термічної дегідратації термолабільного залізного купоросу у горизонтальному секціонованому апараті киплячого шару. Складність організації цього процесу обумовлена низькою температурою плавлення кристалізаційної води та схильністю дисперсного матеріалу до агломерації, що унеможливлює використання класичних інженерних розрахунків на базі усереднених параметрів. Метою роботи є розробка методології чисельного моделювання (CFD) та алгоритму розрахунку параметрів режиму роботи сушарки, що дозволить прогнозувати гідродинамічну картину та кінетику тепломасообміну з урахуванням зміни фізичних властивостей твердої фази. В якості інструментарію використано програму з відкритим кодом «Multiphase Flow with Interphase eXchanges». Математична модель базується на двофазному ейлер–ейлерівському підході, де газова та тверда фази описуються системами усереднених рівнянь Нав’є–Стокса. Міжфазний обмін імпульсом визначається за кореляцією Gidaspow. Замикання рівнянь твердої фази здійснюється з використанням кінетичної теорії гранулярних газів, а газова фаза розглядається в наближенні до ламінарної течії. Запропоновано та обґрунтовано двостадійний алгоритм дослідження: попереднє чисельне параметричне сканування гідродинамічних режимів для визначення меж стійкого псевдозрідження та подальший розрахунок тепломасообміну. Для забезпечення чисельної стійкості спряженої задачі запропоновано протокол поетапної ініціалізації. Ключовою особливістю розробленого алгоритму є динамічний перерахунок густини залежно від поточного вологовмісту, що визначається кінетикою реакції дегідратації. Отримані результати моделювання дають змогу виявити зони зворотної циркуляції матеріалу, локальні зони перегріву, що дозволяє уникнути необхідності проведення великої кількості дорогих фізичних експериментів. Розроблений «цифровий двійник» апарату є основою для подальшої ідентифікації кінетичних констант сушіння кристалогідратів сульфату заліза в реальних промислових умовах.
Посилання
A review of the commercial uses of sulphate minerals from the titanium dioxide pigment industry: the case of Huelva (Spain) / M. J. Gázquez et al. Minerals. 2021. Vol. 11, no. 6. P. 575. URL: https://doi.org/10.3390/min11060575.
Titanium dioxide market size to reach USD 41.81 billion by 2034. Towards Chemical and Materials - Chemical and Materials Research & Consulting. URL: https://www.towardschemandmaterials.com/insights/titanium-dioxide-market?utm (дата звернення: 12.02.2026).
Ferrous Sulfate Market Size, Share & 2030 Growth Trends Report. Mordor Intelligence. URL: https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/ferrous-sulfate-market (дата звернення: 12.02.2026).
Wang T., Debelak K. A., Roth J. A. Dehydration of iron(II) sulfate heptahydrate. Thermochimica Acta. 2007. Vol. 462, no. 1-2. P. 89–93. URL: https://doi.org/10.1016/j.tca.2007.07.001.
Rego A. S. C. Kinetic study on thermal decomposition of sulfates: TGA experiments and modelling : PhD Thesis. Rio de Janeiro, 2022. 145 p.
Kunii D., Levenspiel O. Fluidization Engineering, Second Edition (Chemical Engineering Series). Butterworth-Heinemann, 1991. 491 p.
de Munck M. J. A., Peters E. A. J. F., Kuipers J. A. M. CFD-DEM fluidized bed drying study using a coarse-graining technique. Industrial & Engineering Chemistry Research. 2023. URL: https://doi.org/10.1021/acs.iecr.3c02960.
Marchelli F., Di Felice R. A Comparison of Ansys Fluent and MFiX in Performing CFD-DEM Simulations of a Spouted Bed. Fluids. 2021. Vol. 6, no. 11. P. 382. URL: https://doi.org/10.3390/fluids6110382.
A CFD comparative study of bubbling fluidized bed behavior with thermal effects using the open-source platforms mfix and openfoam / A. Reyes-Urrutia et al. Fluids. 2021. Vol. 7, no. 1. P. 1. URL: https://doi.org/10.3390/fluids7010001.
MFiX Software Suite. NETL Multiphase Flow Science. URL: https://mfix.netl.doe.gov (дата звернення: 12.02.2026).
CFD–DEM simulation of heat transfer and reaction characteristics of pyrolysis process of MSW heated by high-temperature flue gas / M. Wang et al. Processes. 2024. Vol. 12, no. 2. P. 390. URL: https://doi.org/10.3390/pr12020390.
Kirnyi V., Yukhymenko M. Physical and chemical properties of iron(II) sulfate heptahydrate as factors for selecting the drying process mode in a fluidized bed apparatus. Technology audit and production reserves. 2025. Vol. 4, no. 3(84). P. 18–25. URL: https://doi.org/10.15587/2706-5448.2025.335323.
Burcat A., Ruscic B., Chemistry. Third millennium ideal gas and condensed phase thermochemical database for combustion (with update from active thermochemical tables). Office of Scientific and Technical Information (OSTI), 2005. URL: https://doi.org/10.2172/925269.
Lide D. R., Lide D. R. CRC Handbook of chemistry and physics, 85th edition. 8th ed. CRC, 2004. 2656 p.
Gidaspow D. Multiphase flow and fluidization: Continuum and kinetic theory descriptions. Boston : Academic Press, 1994. 467 p.
Gunn D. J. Transfer of heat or mass to particles in fixed and fluidised beds. International Journal of Heat and Mass Transfer. 1978. Vol. 21, no. 4. P. 467–476. URL: https://doi.org/10.1016/0017-9310(78)90080-7.
Levenspiel O. Chemical reaction engineering. 3rd ed. Wiley, 1998. 688 p.
URL: https://doi.org/10.1021/acs.iecr.5b03186. Kirnyi V., Yukhymenko M. Development of an experimental stand with a system for controlling and regulating the parameters of the drying process of thermolabile dispersed materials in a horizontal fluidized bed apparatus (in Ukrainian). Herald of Khmelnytskyi National University. Technical Sciences. No. 359(6.1). P. 221–229. URL: https://doi.org/10.31891/2307-5732-2025-359-31.
Limitations on fluid grid sizing for using volume-averaged fluid equations in discrete element models of fluidized beds / C. M. Boyce et al. Industrial & Engineering Chemistry Research. 2015. Vol. 54, no. 43. P. 10684–10697.
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія
All materials are published under the terms of the Creative
Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license. This
license allows:
-free copying and distribution of material in any format;
-adaptation and processing of the material for any purpose,
including commercial;
-subject to mandatory indication of authorship and reference
to the original source.
Full license text: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/